Sakarya Yenikent Bölgesi Ulaşım Sistemi İncelendi

İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı, Kent Çalışmaları Ve Yönetimi Bilim Dalı Yüksek Lisans Öğrencisi Yusuf Özden bitirme tezinde Sakarya Yenikent Bölgesi Ulaşım Sistemini ve yeniden yapılandırılma modellerini araştırdı. Tez danışmanlığını Dr. Erkan Topal’ın yaptığı çalışmada Yenikent Bölgesi için elektrikli araç üreticisi firma ile minibüs-halk otobüsü sahipleri ortaklığı modelinin, yatırım maliyetlerini düşürmesi, paydaşlarının görev alanları üzerinde uzmanlaşmış gruplardan oluşması ve mevcut sistemde çalışanların istihdam kaybına uğramaması gibi güçlü yanları dolayısıyla KÖİ (Kamu Özel Sektör İş Birliği) modelleri arasında en uygun olduğu sonucu ortaya çıktı. 2018 yılı Kasım ayında yayınlanan tezin sonuç bölümünde ‘Sakarya Yenikent Bölgesi özelinde ulaşım sisteminin KÖİ (Kamu Özel Sektör İş Birliği) yöntemiyle yeniden yapılandırılması hedefiyle yapılan bu çalışmada, elektrikli araç üreticisi firma ile minibüs-halk otobüsü sahipleri ortaklığı modeli uygulanarak söz konusu bölgenin ulaşım sistemi sorunlarının çözüleceğini gösteren sonuçlara ulaşılmıştır. Yenikent Bölgesi’nde aynı güzergâhta birbirinden farklı üç taşıma grubu mevcut olup verimsiz bir taşıma sistemi uygulanmaktadır. İncelemede, Yenikent Bölgesi ulaşım sisteminin KÖİ  (Kamu Özel Sektör İş Birliği) yöntemi ile yeniden yapılandırılarak kurulacak olan ÖAŞ (Özel Amaçlı Şirket) eliyle tek bir elden yönetilmesi üzerine çalışılmıştır. Türkiye’de ulaşım sektörünün 2000’li yıllar itibariyle önemli bir gelişim gösterdiği bilinmektedir. Geliştirilen ulaşım sektörü projelerinin finansmanının sağlanması büyük öneme sahiptir. İncelemede, ulaşım sistemlerinin ülkemizdeki ve dünyadaki tarihsel gelişimi ile ulaşım sistemlerinin çeşitliliği genel hatları ile tanıtılmış, ulaşım sistemlerinde karşılaşılan sorunlar çözüm önerileri ile beraber aktarılmıştır. Ulaşım sistemleri konusunda geliştirilen projelerin finansmanının sağlanması, son derece önemli bir konudur ve incelemede ayrıca, Türkiye'de ulaşım sektöründe yapılan çalışmaların finansmanı ile ilgili açıklama getirilmiştir. Kamu sektörü ile özel sektörün ortaklığı yoluyla ulaşım sektöründeki büyük projelerin geliştirilmesi, dünyada sık sık karşılaşılan bir yöntem olarak görünmektedir. Şehir için ulaşımlarda da kamu ve özel ortaklığı yoluyla projelerin tamamlandığı görülmektedir. İncelemede, bu tekniğin Sakarya ilindeki örneklerinin araştırılması ve Yenikent Bölgesi özelinde yeni bir ulaşım sistemi önerisinin önem kazandığı sonucuna varılmıştır. İncelemede, literatür taraması ve nitel analiz yöntemlerinden faydalanılarak ilerleme kaydedilmiştir. Ulaşım sistemleri ve kamu özel ortaklığı yönteminin içeriği belirlenirken söz konusu yöntemler kullanılmıştır. Sakarya ilinin ulaşım sisteminin incelenmesi ve Yenikent Bölgesi ulaşım sisteminin kamu özel ortaklığı yöntemiyle yeniden yapılandırılması konusundaki araştırmada ise nitel ve nicel analiz yöntemi kullanılarak açıklama getirilmiştir. Böylece literatürde elde edilen verileri destekleyecek somut veriler elde edilmesi hedefine ulaşmak amaçlanmıştır. İncelemede, üç farklı KÖİ (Kamu Özel Sektör İş Birliği) yöntemi üzerinde durulmuştur. Bunlar; SBB’nin tasarlayıp uygulamaya koyduğu ihale süreci sonucu, SBB’nin denetimi altında, elektrikli araç üreticisi firma ile minibüs-halk otobüsü sahipleri ortaklığı, minibüs-halk otobüsü sahipleri ile diğer yatırımcılar ortaklığı ve ulaşım hizmetinin mevcut sistem dışı yatırımcı tarafından yüklenilmesi modelleridir. Her üç modelde de SBB’nin denetleyici olarak sorumluluk alması hedeflenmiştir. Birinci model üretici firmanın araçları ÖAŞ (Özel Amaçlı Şirket) adına temin etmesi ve Minibüs - Halk Otobüsü sahiplerinin işletmeci olarak yer aldığı yöntemdir. İkinci model, Minibüs – Halk otobüsü sahiplerinin ve dışarıdan alt yüklenici olarak katılabilecek diğer paydaşların yer aldığı yöntemdir. Üçüncü model ise, mevcut sistemde yer alan gurupların bulunmadığı dışarıdan gelen yatırımcıların ulaşım sorumluluğunu üstlendiği modeldir. Üç modelin avantajları ve dezavantajları inceleme kapsamında ortaya çıkmıştır. İncelemede, üretici firmanın modelde yer almasının önemi üzerinde durulmuştur. Çünkü üretici firma araçların garantörü olarak katılmaktadır. Böylece projede en önemli kalem olan araç alım işi ayrı bir finansman modeline ihtiyaç duyulmadan çözülmektedir. Minibüs – Halk otobüsü sahipleri ise tecrübeli oldukları işletmecilik görevini sürdürecektir. Gerekli görüldüğü takdirde alt yükleniciler vasıtası ile diğer sorumluluklar yerine getirilecektir. Modele katılan paydaşların her birinin uzman oldukları alanda görev yapacak olmaları önemsenmiştir. Çalışmada, Yenikent Bölgesi için elektrikli araç üreticisi firma ile minibüs-halk otobüsü sahipleri ortaklığı modelinin, yatırım maliyetlerini düşürmesi, paydaşlarının görev alanları üzerinde uzmanlaşmış gruplardan oluşması ve mevcut sistemde çalışanların istihdam kaybına uğramaması gibi güçlü yanları dolayısıyla KÖİ modelleri arasında en uygun olduğu sonucuna varılmıştır’ denildi. Kaynak: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=as2oTjW5jfr9IKSvmCdJYj0hd2DgbI_o_2TayTxIV0BwJJHsjhVl6uQHFiVdiYoo